“Başıboş Köpek” Sorunu ve “Köpek Anneliği”

29 Nisan Çarşamba günü Van’ın Saray ilçesi Kazımpaşa Mahallesi’nde evinin önünde oynayan 5 yaşındaki Hamza Özsoy, başıboş köpeklerin saldırısına uğradı. Ağır yaralanan Hamza Özsoy olay yerinde hayatını kaybederken, 10 yaşındaki kuzeni Ayaz Özsoy ise köpeklerin saldırısı sonucu ağır yaralandığı. Olay sonrası Saray Cumhuriyet Başsavcılığı’nca soruşturma başlatıldı. Soruşturma kapsamında bir belediye görevlisi gözaltına alındı. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’de sosyal medya hesabından yaptığı açıklama ile olaya ilişkin soruşturma başlatıldığını ve ayrıca mülkiye müfettişi görevlendirildiğini açıkladı.

Olay sonrası yaralanan Ayaz Özsoy; “Okuldan geliyordum. Köpekler yukarıdaydı. Beni gördüler, hemen koşup geldiler. Kaçarken çamura düştüm. Sonra beni tuttular. Babam geldi, beni kurtardı.” diye konuştu. Oğlu Ayaz Özsoy’u kurtaran baba Veysi Özsoy; “Hemen müdahale ettim. Köpeklerin arasına girerek çocuğumu kurtardım. Bu sırada ben de kolumdan yaralandım. Oğlumu hastaneye götürdüm. Hastanede olduğumuz sırada elim bir olay daha yaşandı. Yeğenim Hamza kayıptı. Güvenlik güçleriyle aramaya çıktık. Kısa süre sonra cansız bedenini bulduk. Sahipsiz köpekler sorununa çözüm bulunmasını istiyoruz. Bir insanın canı bu kadar ucuz mu? Bir köpeğin canı yandığında tepki gösteriyorsunuz. Bu çocuk için de ses çıkarın.” şeklinde ifadelerde bulundu.

Van’da yaşanan bu olay, Türkiye’de yaşanan ve hala büyük bir sorun olarak devam eden ama bir türlü çözüm bulunamayan “başıboş köpek” sorununun yeni bir vakası olarak kayıtlara geçti. Yaşanan trajedik olay başıboş köpek sorununu tekrardan gündeme getirdi. Devam eden bu sorun baba Veysi Özsoy’un da dediği gibi, “Bir insanın canı bu kadar ucuz mu?” geldiğimiz nokta itibarıyla maalesef insan canı ucuz hale gelmiş durumda.

Saldırı olayının kamuoyunda konuşulmasını ve gündemi büyüten asıl gelişme ise köpek saldırısı olayını, “Van’da başıboş sokak köpekleri 2 çocuğa saldırdı: 5 yaşındaki çocuk hayatını kaybetti” başlığıyla yayımlayan TRT Haber’in, haber içeriğini belli bir süre sonra resmi sosyal medya hesabı ile haber sitesinden kaldırması oldu. Haber linkine tıklayan vatandaşlar 404 hatasıyla karşılaştı. Bu durum sosyal medya da geniş yankı uyandırırken kullanıcılar TRT’ye tepki gösterirken kurumdan herhangi bir açıklama yapılmadı.

Başıboş köpek sorunu kamuoyunda tekrardan tartışılırken yıllar önceki bir iddiayı yeniden gündeme taşındı. Meclis’teki 27 milletvekilinin mama fabrikasının olduğu ileri sürüldü. Haber Global’de sunucu Buket Aydın’ın sunduğu programda, Meclis’te 27 milletvekilinin mama fabrikası olduğu iddia edildi. İddia ilişkin 2024 yılında Ekşi Sözlük kullanıcıların “27 vekilin mama fabrikası olması”[1] başlığıyla yorumlar yaptığı görülmektedir. Yeni Şafak gazetesinde “Ponçuk bir, Hamza evladımız sıfır”[2] başlığıyla köşe yazısı kaleme alan İsmail Kılıçarslan, yazısında iddiaları destekler nitelikte Hamza Özsoy’un ölümünden üç kesimi sorumlu tutuyor. Birincisi mama fabrikası olduğu konuşulan milletvekillerini. İkincisi insanların hayvan sevgisini sömüren, bunun üzerinden rant sağlayan sözde hayvan severleri. Son olarak Hamza ile ilgili haberleri silebilecek kadar korkak medyayı sorumlu tutmaktadır.

Rakamlarla “Başıboş Köpek” Sorunu

Türkiye’de, ciddi bir “Başıboş köpek” sorununun bir nevi terörünün yaşandığı herkesin bildiği ancak bir türlü çözümünü bulamadığı mesele olarak yıllardır karşımızda durmaktadır. Geçtiğimiz yıl 17 maddelik ‘Hayvanları Koruma Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmesine rağmen herhangi bir ilerleme kaydedilemedi. Bu sorun yüzünden çoğunluğunu çocukların oluşturduğu birçok vatandaşımız hayatını kaybetti, yaralandı. Sokaklar, çocukların oyun parkları köpeklerin meskenine dönüşürken. İnsanlar sokaklarda güvenli bir şekilde yürüyemez hale geldi. Tabi bu yaşananların kendini hayvansever olarak tanımlayan sözde hayvanseverler için hiçbir önemi yok hatta umurlarında bile değil. Başıboş köpek sorunu sadece yaşattığı can kaybı veya sözde hayvanseverlerin bu sorun üzerinden rant sağlama boyutu ile de bitmiyor. Başıboş köpek sorunu ülke ekonomisine de büyük bir zararı bulunmaktadır. Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı’nın (MASAK) geçtiğimiz yıllarda hazırladığı raporda, incelenen sektörün finansal hacminin 460 milyar lirayı bulduğu, 7 binden fazla kişi ve bin 500’den fazla firmanın para trafiğinin incelendi. Rapora göre lobinin 4 ayağı bulunuyor.

Bunlar, “hayvanseverlik’ adı altında kurulan bazı STK’lar, mama üreten bazı firmalar, mama ve hayvan satan petshoplar ve veterinerlik şirketleri. Rapora göre hayvan maması üretimi ve ticareti yapan işletmelerin birçoğunun hayvan sever dernek statüsünde bulunan STK’larla üyelik yöneticilik ilişkisi içerisinde olduğu tespit edildi.

Rapora göre 2022-2023 yıllarında kurulan tek ortaklı petshopların bir kısmı doğrudan sözde hayvan sever STK’ların güdümünde faaliyet gösteriyor. En çok bağış toplayan 21 derneğin kasalarına 2021-2024 yıllarında giren para miktarı tam 205 milyon lira. MASAK, toplanan paraların büyük bölümünün ‘mama’ yerine şahsi hesaplara gittiğini belirledi. 11 dernek nezdinde yürütülen soruşturmada 67 milyon liradan fazla suç geliri tespit edildi.[3]

“Başıboş köpek” sorununa çözüm olarak sunulan barınakların ülke ekonomisine büyük yük getireceğini yönünde açıklamalarda bulunan Mil-Diyanet Sen Genel Başkanı Celaleddin Gül, bir köpeğin yıllık maliyetinin 50 bin TL olduğunu ifade etti. Celaleddin Gül, “Yeni Şafak’ın haberine göre bir köpeğin yıllık maliyeti 50 Bin TL. “Emeklilere şu kadar zam yaparsak bütçeye şu kadar yük olur” diyen yetkililer, şimdi milyonlarca köpeği Ekim’e kadar toplayıp barınaklara almayı düşünüyor. Evine ayda 1 kg et alamayan emekli varken, şimdi milyonlarca köpeği barınaklarda etle besleyeceğiz. ” şeklinde açıklamalarda bulundu.

Bosch’un “Köpek Annesi” Temalı Reklam Filmi

Van’da 5 yaşındaki Hamza Özsoy’un başıboş köpekler tarafından hayatını kaybetmesinin ardından başıboş köpek sorunu tartışmaları devam ederken “Bosch Türkiye” 10 Mayıs Anneler Günü için hazırladığı “Tam bi’ anne hikayesi” başlıklı reklam filmini yayımladı. Genel olarak reklam içeriğinde, bir Bosch mağazasında iki kadın arasındaki diyalogda annelik üzerine sohbet edildiği izlenimi oluşturulurken. Konuşma boyunca izleyiciye kadınların çocuklarından söz ettiği izlenimi veriliyor ve “Annesiniz galiba?”, “Bende de var iki tane”, “Çocuk işte…” gibi ifadeler kullanılıyor. Kadınlardan biri çocuklarının okul dönüşünde ortalığı birbirine kattığını söylüyor, diğeri ise ”Bizim de park dönüşlerimiz efsane” diyor. Reklam filminin finalinde ise bahsi geçen çocuklardan birinin evcil bir köpek olduğu ortaya çıkıyor ve ”Bir ömür kalbinde taşıdığında da anne olursun” ifadeleri yer alıyor.[4]

Sosyal medya kullanıcıları reklamın aile yapısını ve çocuk kavramını değersizleştirdiğini öne sürdü. Tartışmaların devam ettiği süreçte Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) Başkanı Mehmet Daniş ise sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada reklam filmi hakkında Üst Kurul tarafından inceleme başlatıldığını duyurdu.

Daniş paylaşımında şu ifadelere yer verdi; “Ancak anne–evlat bağı gibi derin, kurucu ve toplumsal devamlılığın temelini oluşturan bir değerin; ticari kaygılarla esnetilmesi, sembolleştirilmesi ve sıradanlaştırılması kabul edilemez.” Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) reklam filmi hakkında inceleme başlattığını duyurdu.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ta, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda reklama tepki gösterdi. Bakan Özdemir paylaşımında şu ifadelere yer verdi; “Bir çocuğun hayatına sevgiyle dokunan, onu büyüten, koruyan ve geleceğe hazırlayan her kadın —biyolojik ya da koruyucu— gerçek bir annedir. Bu bağ; sadece bireysel değil, aynı zamanda toplumsal sürekliliğin temelidir.”

Tepkiler sonrası Bosch hiçbir açıklama yapmadan reklam filmini yayımlandığı tüm dijital mecralardan kaldırdı. Öte yandan Bosch’un “köpek annesi” temalı reklamını hazırlayan Medina Turgul DDB reklam ajansının CEO’su Jeff Medina’nın, Yahudi kökenli olduğu iddia edildi.[5]